P-Programowanie

Service, factory i provider – odchudzenie kontrolera

2 sierpnia 2016, kategoria: Angular JS

Zaczynając pracę z platformą programistyczną AngularJS należy jak najszybciej zacząć korzystać z serwisów jakie oferuje. Dzięki nim możliwe jest trzymanie porządku w kodzie i odchudzenie kontrolera aplikacji. Jednymi z trzech podstawowych rodzajów serwisów są service, factory oraz provider. Zaczynając pracę z Angularem czasem trudno jest zrozumieć subtelne różnice pomiędzy nimi. Czasem wpływa to na umieszczanie zbyt dużej ilości logiki bezpośrednio w kontrolerze, co jest totalnie błędnym podejściem.

Architektura platformy AngularJS

AngularJS na początku swojego istnienia architektonicznie bardzo przypominał użycie wzorca MVC. Sytuacja zmieniła się z biegiem czasu wraz z powstawaniem kolejnych wersji tej platformy i obsługą np. mechanizmu wstrzykiwania zależności. Zagłębiając się w różne źródła można znaleźć setki informacji o tym jak sklasyfikować architektonicznie aplikacje stworzone w Angularze. Wielu inżynierów podaje swoje własne rozwiązania i interpretacje, co zaskutkowało powstaniem pojęcia MVW (z ang. model widok cokolwiek).

Analizując sytuację na dzień dzisiejszy aplikacjom Angularowym zaprojektowanym w specjalny sposób najbliżej jest do symulowania wzorca o nazwie MVVM (z ang. model widok widok-model). Wzorzec architektoniczny MVVM jest pochodnym dla wzorca MVC, jednak występują między nimi pewne różnice. Pierwszą z nich jest źródło interakcji, które pochodzi bezpośrednio z widoku. Użytkownik systemu poprzez wykonywanie dowolnych operacji na widoku powoduje poinformowanie warstwy widok-model o zachodzących zmianach. Warstwa widok-model komunikuje się natomiast z modelami manipulując danymi w odpowiedni sposób. Kontroler ze wzorca MVC został zastąpiony elementem widok-model, który to element jest pośrednikiem pomiędzy widokiem a modelem.

mvvm angular

MVVM cechuje fakt, że widok nie wie nic o istnieniu modelu, nie ma na jego temat żadnych informacji, taka sama relacja występuje w drugą stronę. W modelu MVC źródłem danych dla widoku jest model, jednak widok jest związany z modelem. Związanie występuje podczas wywołania akcji kontrolera. Dodatkowo widok zawiera referencję do modelu, więc zna jego strukturę. W architekturze MVVM wiązanie pomiędzy widokiem a widokiem-modelem występuje ciągle przez mechanizm two-way data binding, ale nie występuje pomiędzy widokiem a modelem.

mvvm angular

Widok-model przechowuje stan widoku i wszelkie zachodzące na nim zmiany, relacja działa też w drugą stronę. To kiedy model zostanie wypełniony danymi (np. po kliknięciu w przycisk) zależy od logiki aplikacji. Głównym celem MVVM jest odcięcie się od widoku aplikacji, poprzez „wystawienie” jej danych za pomocą mechanizmu dwustronnego bindowania. Model-widok, którym w Angularze jest po prostu $scope aplikacji, jest interfejsem wystawiającym dane. Jednak widok, który z tych danych skorzysta, nie ma pojęcia o modelu danych, nie jest z nim w żaden sposób związany. Dzięki temu uzyskujemy pewną warstwę dodatkowej abstrakcji, dodatkową skalowalność i responsywność.

Do czego służą serwisy?

Platforma AngularJS udostępnia trzy podstawowe serwisy: sa nimi service, factory oraz provider. Służą one do odseparowania logiki kontrolera do osobnych bytów. W architekturze MVVM serwisy zakwalifikować można do warstwy modelu danych, a kontroler do warstwy widok-model bezpośrednio nad $scope aplikacji. Kontroler w architekturze MVVM jako pośrednik pomiędzy widokiem a modelem powinien przechowywać jak najmniejszą ilość logiki biznesowej. Ona powinna znajdować się właśnie w serwisach. W kontrolerach można przechowywać logikę aplikacji, jeżeli ta nie jest zbyt rozbudowana. Podsumowując, główne zadania dla serwisów to:

  • odchudzenie kontrolerów z nadmiaru logiki (biznesowej i aplikacji)
  • wymiana danych pomiędzy różnymi kontrolerami
  • dodatkowa warstwa abstrakcji umożliwiająca organizacje kodu w aplikacji

Warto pamiętać, że każdy rodzaj serwisów w AngularJS jest singletonem. Zostaje zainicjowany w chwili, kiedy jest potrzebny. Następnie ciągle działamy w obrębie tej jednej instancji. Stąd też w wygodny sposób można przesyłać informacje między kontrolerami.

Spaghetti scope

Nieużywanie serwisów udostępnionych przez AngularJS skutkuje powstaniem tzw. spaghetti scope. Do tego zjawiska można zaliczyć wszelkie przeładowane nadmiarem funkcji i zależności kontrolery, w którym zaszyta jest cała logika biznesowa i logika aplikacji. Jedynym wyjściem z takiej sytuacji jest przeprowadzenie gruntownej refaktoryzacji. Im dalej w las – tym więcej drzew, w pewnym momencie refaktoryzacja może okazać się już niemożliwa.

Rozbudowany, przeładowany kontroler i brak serwisów automatycznie psują koncepcję dependency injection, która jest uznawana za główną zaletę platformy AngularJS. Testowanie staje się wówczas niemożliwe, ponieważ przepięcie zależności skutkuje wysypaniem warstwy widok-model  a więc kontrolerów.

Factory (fabryka)

Factory jest najprostszym typem serwisów występujących w Angularze i jednocześnie najczęściej używanym. Tworzymy go używając funkcji factory() z odpowiednimi argumentami. Używając factory tworzymy wewnątrz niego nowy obiekt, który później zwracamy do kontrolera. Do obiektu można podpiąć różne metody i atrybuty.

Zwrócenie nowego obiektu można przedstawić też w prostszy sposób. Zamiast deklarować obiekt przypisując go do zmiennej var, można od razu zwrócić obiekt zawierający określone atrybuty.

Dzięki użyciu factory cała logika odpowiedzialna za pobranie listy pracowników i przetworzenie jej, zostaje odseparowana do serwisu i nie znajduje się w kontrolerze.

Service (serwis)

Service jest kolejnym bardzo często używanym rodzajem serwisu. W odróżnieniu do factory, odnosząc się do service nie zwracamy nowego obiektu. Wszystkie metody i atrybuty przypisujemy do niego za pomocą this. Podczas pierwszego użycia service zostaje on niejawnie zainicjowany słowem kluczowym new. Jest to typowe użycie construction function znanego z JavaScript.

Provider (dostawca)

Provider jest wykorzystywany rzadziej, ale zalety jakie ze sobą niesie są niezastąpione przez żaden inny serwis AngularJS. Provider stanowi pewien rodzaj połączenia pomiędzy serwisem a fabryką. Jego główną zaletą jest to, że jako jedyny może zostać skonfigurowany w sekcji config naszej aplikacji, a więc możemy go przekonfigurować zanim zostanie w kontrolerze jego instancja.

Część konfiguracyjną dopisujemy do providera za pomocą słowa kluczowego this a więc tak jak w service. Będziemy mieć do niej dostęp w sekcji config. Część odpowiedzialną za zwrócenie obiektu z publicznymi metodami dostępnymi w obiekcie dopisujemy do funkcji this.$get, która w gruncie rzeczy następnie zwraca nowy obiekt, tak jak factory.

Konfigurując provider w sekcji config musimy dodać do jego nazwy postfiks Provider. Cała reszta odbywa się tak jak w przypadku fabryki i serwisu.

Kiedy używać providera?

Serwisu provider używamy zawsze wtedy, kiedy zależy nam na dodatkowej konfiguralności naszego serwisu. Możemy to zrobić w sekcji config. Składa się on w połowie z konstrukcji przypominającej service i w połowie factory.

Kiedy używać factory i service?

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na pytanie kiedy lepiej użyć factory a kiedy service. Obydwoma serwisami możemy osiągnąć te same efekty. Różnią się one tylko i wyłącznie wewnętrzną konstrukcją i sposobem zwrócenia danych. Service jest tworzony na zasadzie constructor function ponieważ jego instancja jest przez środowisko AngularJS niejawnie inicjalizowana słowem new. W przypadku factory dostajemy referencję do obiektu zwróconego przez funkcję.

Niech nie zmyli Cię fakt tworzenia nowych instancji jakiegokolwiek serwisu. Obydwa serwisy zarówno service oraz factory są obiektami typu singleton. Oznacza to, że wartości jakimi zostaną zainicjalizowane nie zmieniają się w całym cyklu życia aplikacji. Dotyczy to wszystkich innych serwisów w AngularJS – po inicjalizacji trafiają one do cache.

Zagłębiając się w różne źródła, można trafić na opinie aby service używać tam gdzie zależy nam na dostarczeniu dodatkowej funkcjonalności za pomocą bytów, dla których nie trzeba tworzyć instancji. Może to być np. symulacja działania prostego API lub wystawione funkcje pomocnicze w postaci helpera (na wzór działania klas statycznych z języków silnie typowanych). Factory natomiast tworzymy w wypadku, kiedy obiekt reprezentuje pewien osobny i autonomiczny byt, taki któremu można by (ze względów koncepcyjnych) stworzyć osobną instancję.

Nie zmienia to jednak faktu, że za pomocą service i factory można osiągnąć dokładnie te same efekty. Wynika to też ze skalowalności języka JavaScript. Pomimo, że obiekt zwracany przez service jest tworzony przez constructor function, można na upartego z metody zwrócić funkcję zwracającą obiekt przez referencję. Efekt będzie ten sam co z factory.

Komentarze:

Użytkownik Szymon z Hostdog.pl napisał/a:

20 listopada 2016


Lubię Twoje wpisy, są długie i dużo tłumaczą. Dopiero uczę się programowania i nawet nie wiesz jak mi pomagasz. Wielkie dzięki!

Zachęcam Cię do zostawienia komentarza!

Ilość znaków: 0

Zachęcam Cię do polubienia bloga na facebooku! Dając lajka wspierasz moją pracę - wszystkie artykuły na blogu są za darmo!