P-Programowanie

Jak przygotować się do matury z informatyki?

9 marca 2013, kategoria: Matura z informatyki

Już za kilka miesięcy odbędzie się egzamin maturalny z informatyki. Czy zacząłeś już naukę? Dobre wyniki z egzaminu można osiągnąć poprzez odpowiednie przygotowanie do egzaminu. Matura z informatyki nie jest ciężka do zdania w granicach 30%. Jeżeli jednak zależy Ci na dobrym wyniku, czeka Cię mnóstwo pracy, której nie warto odkładać!

Dlaczego warto zdawać maturę z informatyki?

Informatyka to najszybciej i najbardziej rozwijająca się dziedzina nauki a także gałąź przemysłu. W ciągu kilkunastu lat skok informatyzacji był ogromny. Z tego powodu uzyskanie dobrych wyników z egzaminu maturalnego wymaga dużego wkładu pracy i systematyczności. Dlaczego warto zdawać informatykę na maturze napisałem już w poprzednim artykule „Informacje o egzaminie” do którego zapraszam!

Informatyka w teorii czyli wkuwanie

Na egzaminie maturalnym z informatyki często pojawia się test jednokrotnego wyboru. Sprawdza on podstawową wiedzę ucznia z dziedzin: sieci komputerowych, grafiki, urządzeń komputerowych i systemów operacyjnych. Materiału do nauki jest dużo. Trzeba czytać i zapamiętywać. Przeciętny użytkownik komputera może nie wiedzieć ile bitów ma bajt, czym jest maska sieciowa albo z jakich elementów składa się płyta główna.

Dla ludzi, którzy solidnie przygotowali się do egzaminu ta część pozwala na uzyskanie pewnych punktów „za darmo”. Dla innych test może okazać się ruletką, w której możemy stracić kilka cennych punktów.

Jeżeli jesteś uczniem Technikum Informatycznego jesteś w lepszej sytuacji. Przedmioty szkolne przygotują Cię w dużym stopniu do testu jednokrotnego wyboru. Dodatkowo upieczesz dwie pieczenie na jednym ogniu, ponieważ taki sam test czeka na Ciebie podchodząc do egzaminu zawodowego.

Matematyka w informatyce

Matematyka i informatyka są ze sobą ściśle związane. Wielu osobom nie podoba się ten fakt, bo przecież „chcę pisać gry a nie uczyć się matematyki!”. Nie zagłębiając się w szczegóły czy matematyka informatykowi jest rzeczywiście potrzebna, możesz być pewien że przyda się na egzaminie maturalnym oraz na studiach informatycznych.

Egzamin maturalny na prawdę bardzo często zawiera w sobie zadania czysto matematyczne. Dotyczy do zarówno części pierwszej (teoretycznej) jak i drugiej (praktycznej). Przed egzaminem warto przypomnieć sobie podstawowe pojęcia matematyczne np. liczba pierwsza, liczby naturalne, liczby całkowite, liczby rzeczywiste, równanie okręgu, funkcje liniowe, funkcje kwadratowe, funkcje wymierne itd.. Przeglądając arkusze maturalne można śmiało stwierdzić, że te pojęcia występują zawsze w jakimś zadaniu. Może być Ci ciężko je rozwiązać bez odpowiedniej znajomości matematyki.

Równanie okręgu było przydatne na jednym z egzaminów i zadaniu dotyczącym punktów kratowych. Funkcja była przydatna choćby w zadaniu liczenia pola figury, ograniczonej dwoma funkcjami liniowymi.

Jaki język programowania wybrać na maturę?

Język programowania jest sprawą indywidualną. Najlepiej wybrać ten język, którego najdłużej się uczyłeś i którego syntaksa jest dla Ciebie znajoma. Pamiętaj że podczas egzaminu jesteś skazany tylko na siebie i nie będziesz mógł sprawdzić w internecie jak nazywa się funkcja potęgująca, albo z jakiej biblioteki wczytać funkcję do obsługi plików.

C++ na początku wydaje się stosunkowo trudny, wiele rzeczy trzeba pisać samemu. C++ nie posiada zbyt wielu zaimplementowanych funkcji. Dla początkujących hardcorowe może wydawać się choćby rzutowanie typów, którego nie ma w niektórych innych „łatwiejszych” językach wysokiego poziomu.

Jeżeli całe liceum/technikum pisałeś programy w Pascalu, nie ma żadnego powodu, dlaczego miał byś nie wybrać Pascala.

Niezależnie co wybierzesz, warto znać kilka podstawowych kodów, które zawsze występują na egzaminie maturalnym. Warto wiedzieć jak zapisywać/odczytywać pliki. Nie było matury, na której nie trzeba było odczytać danych z pliku. Więc dlaczego później marnować na to czas? Istnieje krótka lista podstawowych funkcji, które musisz umieć pisać bez zastanowienia.

  • odczyt/zapis danych z pliku (absolutna podstawa)
  • konwersja liczb dziesiętny/binarny
  • dzielenie danych, np. na spacje (w C++ nie ma gotowej funkcji)
  • sortowanie (przynajmniej bąbelkowe)
  • znane problemy algorytmiczne (nww, nwd, palindromy, anagramy itp.)

Wracając na chwilę do dzielenia danych według określonego separatora, warto wspomnieć, że w 99% przypadków wystarczy Ci dzielenie na spacje (w C++ istnieje gotowa funkcja akurat dla znaku spacji). Nawet jeżeli dostaniesz w pliku tekstowym dane oddzielone pauzami lub średnikami to masz prawo zedytować dane przed wczytaniem do programu. Co zrobić w takiej sytuacji? Wystarczy odpalić notatnik i użyć funkcji „Zamień tekst”. Zamieniasz wszystkie średniki na spacje i z wczytywaniem nie ma problemu.

Bazy danych i arkusz kalkulacyjny

Dwa bardzo wysoko punktowane zadania na maturze z informatyk wymagają użycia arkusza kalkulacyjnego oraz bazy danych. Faworytem jest oczywiście Microsoft Access oraz Microsoft Excel. Dla posiadaczy innych systemów dostępny jest także pakiet OpenOffice.

Spotkałem się z opinią, że do baz danych warto znać język SQL i tworzyć zapytania manualnie, a nie korzystać z kreatora kwerend. Czy jest to prawdą – ciężko stwierdzić. Wiadome jest, że jeżeli musisz wyświetlić nazwiska osób z pensją powyżej X, to napisanie zapytania SELECTa nie jest niczym trudnym. Natomiast jeżeli pojawiają się bardziej złożone problemy, które musisz wykonać jednym zapytaniem – wtedy może być ciężko. Ja osobiście rozwiązywałem wszystko tworząc kwerendy w Accessie. Access na początku wydaje się skomplikowany. Faktem jest, że nie jest zbyt intuicyjny. Trzeba ćwiczyć, ćwiczyć i ćwiczyć. Większość zadań z baz danych robi się „na jedno kopyto”. Trzeba nauczyć się kilku sztuczek i je zapamiętać.

Co do Excela sprawa jest prosta. Jeżeli umiesz programować i umiesz obsługiwać się komputerem, nie powinno być dla Ciebie trudnością posłużenie się arkuszem kalkulacyjnym. Masz gotowe formuły i pola z danymi. Postępując według instrukcji w zadaniu wyliczasz odpowiednie rzeczy. Jest to chyba najłatwiejsze zadanie na maturze.

Funkcje rekurencyjne

Funkcje rekurencyjne to niestety standard na maturze rozszerzonej. Sam osobiście poległem na tym zagadnieniu. Niby się je umie ale bez kompilatora, mając do dyspozycji tylko kartkę papieru, ciężko jest napisać coś  od tak. Rekurencje warto ćwiczyć dużo wcześniej, rozwiązywać zadania z poprzednich matur. Warto się do niej przygotować, bo wystąpi na egzaminie rozszerzonym na 100%.

Pisanie algorytmów

Na każdej maturze istnieje zadanie, nakazujące zapisać algorytm na kartce papieru. Najlepszym możliwym rozwiązaniem jest lista kroków. Osobiście algorytmy pisałem w C++ co jest bardzo ryzykowne, wystarczy zapomnieć średnika, źle skonstruować pętlę lub warunek i cała praca na marne. Pisząc listę kroków jest o wiele łatwiej i szybciej, więc możesz zaoszczędzić czas.

Wyobraź sobie polecenie napisania algorytmu: „Program pobiera liczbę od użytkownika, zamienia na postać binarną i zapisuje do pliku”. Pisząc w C++ może być ciężko. Szanse na popełnienie błędu w kodzie nie mając do dyspozycji kompilatora są naprawdę bardzo duże! Natomiast pisząc listę kroków, wystarczy napisać 3 punkty:

  1. pobieram liczbę od użytkownika i zapisuję do zmiennej LICZBA
  2. zamieniam wartość zmiennej LICZBA na postać binarną
  3. zapisuję zmienną LICZBA do pliku „plik.txt”

Wielu egzaminatorów przymyka oko na brak średnika jeżeli zdecydujemy się napisać algorytm w języku programowania, jednak zależy to od jego dobrej woli.

Przykład zadania przytoczony wyżej może nie jest zbyt trafny, ponieważ w takim zadaniu zapewne chodziłoby o zdolność napisania algorytmu do konwersji systemów liczbowych. Z moich informacji, które dostałem od nauczyciela (egzaminatora) wynika, że operacje można zastąpić w liście kroków pojedynczym rozkazem jeżeli są trywialne. Nie trzeba rozpisywać się na temat operacji, o których wiedzy nie chcieli na nas sprawdzić. W przypadku przykładu wyżej, punkt pierwszy i trzeci zapewne byłby dobry, jednak drugi należało by zastąpić odpowiednim algorytmem w postaci listy kroków.

To i tak ciągle lepsze rozwiązanie niż pisanie algorytmu w postaci kodu C++.

Podsumowanie

Przygotowanie do matury najlepiej zacząć dużo wcześniej, zależy to od predyspozycji i wiedzy ucznia. Najlepiej rozwiązywać zadania z poprzednich matur. Zadania bardzo często powtarzają się. Ważne aby rozwiązywać zadania ze stoperem w ręce, ponieważ czas na maturze jest ograniczony i przeważnie go brakuje.

Użytkownik Sebastian napisał/a:

11 marca 2013


No ja za rok zdaje, fajnie jak byś jakieś zadania podrzucił fajne :-), ewentualnie więcej info o maturze. Artykuł pomocny i dobrze napisany

Użytkownik Ocet napisał/a:

08 kwietnia 2013


Jeśli chodzi o teorie, to czy istnieje w internecie jakiś zbiór tych informacji? Co prawda mam jedną książkę, Informatyka Europejczyka, ale jest raczej kiepska.

Użytkownik Karol napisał/a:

08 kwietnia 2013


Na stronie CKE istnieje informator maturalny a w nim wymagania, co trzeba umieć.

Użytkownik sz-sz napisał/a:

09 kwietnia 2013


Repetytorium maturzysty ‚matura 2013 i 2014’, wydawnictwo GREG, ‚zdasz na 100%’ i teorie masz z głowy.

Użytkownik Kuba napisał/a:

15 maja 2013


Lista kroków jest fajna tylko czasem egzaminator może nie zrozumieć, poza tym rekurencja w liście kroków na moje źle wygląda. Łatwe programy lista kroków, jednak czasem lepiej coś zrobić w c++ na papierze

Użytkownik Kuba napisał/a:

15 maja 2013


Mam jeszcze takie pytanie:
Jeśli w zadaniu pisze:
Napisz program potem jest specyfikacja Dane i wynik.
Czy musze wprowadzić te dane od użytkownika to znaczy czy powiedzmy moja daną jest liczba naturalna z przedziału (zadania 2012 poziom rozszerzony numer 2 pt. „Liczby osiągalne”) czy musze napisać cin>>n czy jest takie założenie że to jest już wiadome (przypisane do tego n).

W tym przypadku to nie jest problem, ale moge sobie wyobrazić sytuacje gdzie operuje na tablicy i przypisanie jej konkretnych wartości może stanowić problem (mało miejsca na kartce i itd.)

Użytkownik Karol napisał/a:

15 maja 2013


Jeżeli piszę, że dane mają pochodzić od użytkownika to mają być wczytane cinem. Po skompilowaniu programu użytkownik inaczej nie ma możliwości wprowadzania innych danych.

Lista kroków czy program, każdy piszę jak woli. Zgubisz przecinek lecą Ci punkty. Napisać rekurencję która działa i się nie wysypuje bez uruchomienia kompilatora? Ja bym się nie podjął :D

Użytkownik Marcin napisał/a:

18 maja 2013


Czy na maturze można korzystać z biblioteki string? Czy trzeba używać tablicy char?

Użytkownik Karol napisał/a:

18 maja 2013


Oczywiście, że można korzystać z biblioteki string tak jak z każdej innej :).

Użytkownik Alex napisał/a:

20 maja 2013


Mam takie pytanie:
Jestem w 2 klasie liceum na profilu Mat-Fiz-Inf.
Rozważam pisanie matury z infromatyki w przyszłym roku, ale nie posiadam żadnej wiedzy na temat programowania / baz danych itp. (leń + trochę dziwny program nauki inforamtyki w szkole).
Więc przechodząc do pytania: jest szansa nauczyć się w rok wszystkich zagadnień potrzebnych na maturę podstawową / rozszerzoną?
I jakiego języka najlepiej się uczyć, żeby w stopniu wystarczającym opanować go do matury? (docelowo jestem zainteresowany C++, ale czy rok to nie za mało żeby od zera przygotować się do matury?)

Z góry dzięki za odpowiedź!

Użytkownik Karigoda napisał/a:

21 maja 2013


Alex… Jutro mam maturę rozszerzoną z informatyki, a przygotowuje się do niej jakoś od marca 2013 i to też z taką częstotliwością, że szkoda gadać. Access jest strasznie łatwy do ogarnięcia, na Excela nawet nie marnuję czasu, bo powinienem sobie z nim poradzić na spontana, ale z C++ to raczej wiele nie wyciągnę. Jakie będą moje wrażenia PO i czy DA RADĘ SIĘ PRZYGOTOWAĆ W TAK KRÓTKIM CZASIE to odpowiem jutro ;)

Użytkownik Qwerty napisał/a:

21 maja 2013


Karigoda, też jutro piszę rozszerzenie :). Od marca powiadasz? Ja jakoś od tygodnia przerabiam arkusze, opanowuję accessa i excela, C++ znam dosyć średnio, jednak w praktyce nie używałem już ze dwa lata. Liczę na jakieś 60%. Zobaczymy :)

Użytkownik Paula napisał/a:

23 lutego 2014


„zamieniam wartość zmiennej LICZBA na postać binarną”
nawet nie żartuj, bo jeszcze ktoś tak naprawdę napisze… za takie coś dostaje sie O punktów i tyle.

Użytkownik Karol napisał/a:

24 lutego 2014


@Paula
Podjęłaś ciekawy trop, Twoje spostrzeżenia mogą przydać się innym więc rozwiń swoją uwagę.
Mnie po prostu tak uczyli – jednak egzaminatorem nie jestem :)

Użytkownik Paula napisał/a:

24 lutego 2014


Myślę, że z pewnością się przyda ;D
Na maturze, kiedy masz listę kroków, musisz pisać po kolei co i JAK robisz – tak jak np.w c++ tylko bez używania funkcji itp.np zamiast „for” możesz napisać „dla”, piszesz po swojemu, czyli nie musisz żadnych średników ani nic, ale piszesz, co trzeba zrobić, żeby wykonać dany algorytm – to trochę jak schemat blokowy, tylko nie musisz poszczególnych działań umieszczać w odpowiednich figurach ;)
Jeśli masz np.obliczyć średnią dwóch liczb, to dajesz:
Rozpoczynam
Tworze trzy zmienne
Pobieram 2 liczby do dwóch zmiennych
Dodaje pobrane liczby i dziele przez dwa, wynik zapisując do trzeciej zmiennej
Wyświetlam trzecią zmienną (wynik)
Kończę

Wdg mnie to jest na 100%dobrze, oczywiście, niestety, na maturze będą troooszkę trudniejsze algorytmy, mimo to, mam nadzieje, że każdy zrozumiał o co mi chodzi :)

Użytkownik Karol napisał/a:

28 lutego 2014


Nie jestem egzaminatorem więc ciężko mi zabierać zdanie na ten temat. Pamiętam, że podczas przygotowań do matury, mój nauczyciel powiedział, że trudne lub długie operacje można zastąpić w liście kroków odpowiednio je nazywając, czyli tak jak podałem na stronie „zamieniam liczbę z DEC na BIN”. Oczywiście należy zachować umiar i rozsądek. Teraz pozostaje kwestia rozstrzygnięcia granicy, które zagadnienia są na tyle trudne/długie/trywialne aby nie rozpisywać ich na poszczególne kroki, a które nie.

@Paula zauważ, że w przypadku obsługi plików masz prawo napisać „zapisuję xxx do pliku”. Idąc Twoim tokiem rozumowania należało by pisać „Tworzę zmienną pomocniczą na uchwyt pliku, otwieram plik zzz.txt w trybie tekstowym z flagą xxx.., zapisuje tekst za pomocą strumienia, ubijam uchwyt pliku”.

Wydaje mi się, że kluczowe jest dobre zrozumienie polecenia. Jeżeli chcemy zapisać program za pomocą listy kroków, to skrót taki jak w artykule może zostać przyjęty (jeżeli oprócz tego występują jakieś inne problemy algorytmiczne, np. sortowanie lub jakieś operacje w pętli). Gdy natomiast mamy jasno powiedziane, aby opisać algorytm zamiany liczby dziesiętnej na binarną, wtedy w liście kroków musimy rozpisać kolejne operacje bardzo dokładnie.

Jeżeli znajdę jakieś informacje na ten temat, to postaram się zamieścić je na blogu.

Użytkownik TheStig napisał/a:

30 października 2014


Super blog, mógłbyś powiedzieć gdzie mogę znaleźć wszystkie potrzebne algorytmy z C++ potrzebne na maturę, będę wdzięczny.

Użytkownik Karol napisał/a:

30 października 2014


Nie znam książki, w której byłyby pogrupowane wszystkie potrzebne informacje. Dokładny zakres materiału wymagany na maturę, znajduje się w informatorze maturalnym z informatyki 14/15 na stronie CKE. Jest tam też lista wymaganych algorytmów dla matury podstawowej i rozszerzonej. Resztę należy samodzielnie szukać w internecie.

Użytkownik Krzysztof napisał/a:

17 stycznia 2015


Witajcie. Jestem nauczycielem informatyki w LO. Bardzo fajny blog. Co do meritum – czyli matury. Największy nacisk należy położyć na programowanie bo z tym uczniowie sobie radzą średnio. Bazy danych i excel to zadania na łatwe punkty (wg mnie). Warto dużo w Accessie pobawić się konstruktorem i polami wyliczeniowymi. Z moimi uczniami liczę wcześniejsze zadania z matur i są one często na sprawdzianach (oczywiście zmodyfikowane). Generalnie uczniowie popełniają błędy przy zapisie algorytmów w zad maturalnych (np. wymyślają inne nazwy zmiennych, choć te są podane w treści zadania, albo obliczają coś co w treści zadania jest już podane jako gotowa funkcja). Zawsze doradzam, że jeśli wiedzą jak napisać kod w c++ to niech tak zapisują algorytm. W tej chwili coraz więcej uczelni bierze inf rozszerzoną na równi z matematyką i fizyką (Politechnika Poznańska, UAM itp.) zatem egzamin warty grzechu ;) Pozdrawiam i życzę sukcesów na maturze 2015.

Użytkownik Agata napisał/a:

16 lutego 2017


Bardzo przydatny blog! Rzetelnie prowadzony, bogaty w konkretne informację, ale pisany również z pasją  Świetnie, że kierujesz do przyszłych maturzystów przekaz o tym, że zdać maturę w granicach 30% nie jest trudno, ale… dobry wynik wymaga dużego nakładu pracy i jednocześnie podpowiadasz jak się za tą pracę zabrać!  Wartościowe dla maturzystów są również pewnie wpisy dotyczące wyboru studiów, zwłaszcza wyboru, który bywa czasem nietrafiony. W podobnym tonie piszę na Easymatura.pl – może zechciałbyś podzielić się swoją informatyczną wiedzą w formie wpisy gościnnego? Pozdrawiam!

Zachęcam Cię do zostawienia komentarza!

Ilość znaków: 0