pprogramowanie;

Zwięźle na temat programowania

Facebook

System logowania i rejestracji

12 marca 2013, kategoria: PHP

System logowania i rejestracji jest bardzo przydatną funkcjonalnością na każdej stronie. Umożliwia sprawną identyfikację i zarządzanie użytkownikami. Strona ze skryptem logowania nabiera dużej wartości. Zarejestrowani użytkownicy mogą się komunikować, tworzą swoją odrębną społeczność. Często zwiększa to zainteresowania stroną i ruch na niej. Konta mogą mieć dużo funkcjonalności takich jak dodawanie zdjęć, system komentarzy czy ankiety.

Baza danych do przechowywania użytkowników

Informacje dotyczące kont użytkowników najlepiej przechowywać w bazie MySQL. Na prawdę – nie warto bawić się w pliki tekstowe pisząc tak rozbudowane skrypty. Tabela będzie przechowywać podstawowe informacje takie jak id, login, hasło, email, data rejestracji, data logowania oraz adres IP.

CREATE TABLE IF NOT EXISTS `uzytkownicy` (
    `id` int(10) NOT NULL AUTO_INCREMENT,
    `login` varchar(255) NOT NULL,
    `haslo` varchar(255) NOT NULL,
    `email` varchar(255) NOT NULL,
    `rejestracja` int(10) NOT NULL,
    `logowanie` int(10) NOT NULL,
    `ip` varchar(15) NOT NULL,
    PRIMARY KEY (`id`)
) ENGINE=MyISAM DEFAULT CHARSET=utf8 AUTO_INCREMENT=1;

Posiadając bazę danych proponuję od razu dodać do niej pierwszego użytkownika – administratora. Dzięki temu od razu będziemy widzieć efekty pracy. Dane logowania to:

Login: admin
Hasło: haslo

Hasło będziemy przechowywać w bazie danych w postaci zakodowanego ciągu MD5. Dzięki temu w razie włamania do serwisu, włamywacz nie będzie posiadał listy haseł, a jedynie ich zakodowane odpowiedniki. Podczas logowania hasło wpisane przez użytkownika także jest od razu kodowane i porównywane z wartością z bazy.

Uwaga! Warto wspomnieć, że w obecnych czasach kodowanie MD5 jest bardzo łatwe do złamania (mimo że jest to kodowanie jednostronne). Z tego powodu, pisząc bezpieczny skrypt należy skorzystać z innej funkcji szyfrującej hasła niż MD5. Dobrym i często stosowanym rozwiązaniem jest także użycie „soli” (z ang. salt). Polega to na szyfrowaniu haseł poddanych jakiejś transformacji tekstu.

Dodajmy konto administratora do bazy danych:

INSERT INTO `uzytkownicy` (`id`, `login`, `haslo`, `email`, `rejestracja`, `logowanie`, `ip`)
    VALUES (1, 'admin', '207023ccb44feb4d7dadca005ce29a64', '[email protected]', '1357063200', '1357063200', '127.0.0.1');

Formularz HTML rejestracji użytkownika

Formularz rejestracji ma za zadanie pobrać od użytkownika niezbędne dane wymagane do utworzenia konta. Dane zostaną wysłane do skryptu PHP metodą POST po kliknięciu w przycisk. Formularz znajduje się w pliku rejestracja.php.

<form method="POST" action="rejestracja.php">
    <b>Login:</b> <input type="text" name="login"><br><br>
    <b>Hasło:</b> <input type="password" name="haslo1"><br>
    <b>Powtórz hasło:</b> <input type="password" name="haslo2"><br><br>
    <b>Email:</b> <input type="text" name="email"><br>
    <input type="submit" value="Utwórz konto" name="rejestruj">
</form>

Skrypt rejestracji PHP

Skrypt dopisujmy do tego samego pliku co formularz.  Przed utworzeniem konta, w skrypcie należy wykonać poniższe kroki:

  1. Połączyć się z bazą MySQL
  2. Pobrać i przefiltrować dane formularza z tablicy super globalnej $POST*.
  3. Sprawdzić czy login nie jest zajęty.
  4. Zapisać w bazie danych.
  5. Zamknąć połączenie MySQL.

Zawsze przed zapisem jakichkolwiek danych do bazy danych, należy odpowiednio przygotować zapisywaną zmienną. Inaczej skrypt będzie źle zabezpieczony. Ataki SQL Injection to ciągle jedne  z najczęstszych ataków. Ja utworzyłem specjalną funkcję, która zabezpiecza dane pochodzące od użytkownika:

<?php
    mysql_connect("localhost","admin","haslo");
    mysql_select_db("baza");
    
    function filtruj($zmienna)
    {
        if(get_magic_quotes_gpc())
            $zmienna = stripslashes($zmienna); // usuwamy slashe
        
        // usuwamy spacje, tagi html oraz niebezpieczne znaki
        return mysql_real_escape_string(htmlspecialchars(trim($zmienna)));
    }
    
    if (isset($_POST['rejestruj']))
    {
        $login = filtruj($_POST['login']);
        $haslo1 = filtruj($_POST['haslo1']);
        $haslo2 = filtruj($_POST['haslo2']);
        $email = filtruj($_POST['email']);
        $ip = filtruj($_SERVER['REMOTE_ADDR']);
        
        // sprawdzamy czy login nie jest już w bazie
        if (mysql_num_rows(mysql_query("SELECT login FROM uzytkownicy WHERE login = '".$login."';")) == 0)
        {
            if ($haslo1 == $haslo2) // sprawdzamy czy hasła takie same
            {
                mysql_query("INSERT INTO `uzytkownicy` (`login`, `haslo`, `email`, `rejestracja`, `logowanie`, `ip`)
                    VALUES ('".$login."', '".md5($haslo1)."', '".$email."', '".time()."', '".time()."', '".$ip."');");
                
                echo "Konto zostało utworzone!";
            }
            else echo "Hasła nie są takie same";
        }
        else echo "Podany login jest już zajęty.";
    }
?>

Formularz HTML logowania użytkownika

Mając gotową rejestrację i strukturę bazy danych, można wziąć się za skrypt logowania. Będzie w nim wymagane użycie sesji. Sesje startuje się na samym początku dokumentu, jeszcze przed kodem HTML. Podobnie jak przy rejestracji, dane są przesyłane do bazy metodą POST. Warto dodać też połączenie z bazą danych na górze dokumentu, tam gdzie startujemy sesję. Nazwa pliku to logowanie.php.

<?php
    session_start();
    mysql_connect("localhost","admin","haslo");
    mysql_select_db("baza");
?>

<form method="POST" action="logowanie.php">
    <b>Login:</b> <input type="text" name="login"><br>
    <b>Hasło:</b> <input type="password" name="haslo"><br>
    <input type="submit" value="Zaloguj" name="loguj">
</form>

Skrypt PHP odpowiedzialny za logowanie umieścimy w tym samym pliku co formularz. Logując się filtrujemy dane. Następnie sprawdzamy czy określony login i hasło występują w bazie, jeżeli tak – logujemy użytkownika. W momencie logowania należy uaktualnić informacje o użytkowniku czyli datę logowania oraz aktualny adres IP.

<?php
    function filtruj($zmienna)
    {
        if(get_magic_quotes_gpc())
            $zmienna = stripslashes($zmienna); // usuwamy slashe
        
        // usuwamy spacje, tagi html oraz niebezpieczne znaki
        return mysql_real_escape_string(htmlspecialchars(trim($zmienna)));
    }
    
    if (isset($_POST['loguj']))
    {
        $login = filtruj($_POST['login']);
        $haslo = filtruj($_POST['haslo']);
        $ip = filtruj($_SERVER['REMOTE_ADDR']);
        
        // sprawdzamy czy login i hasło są dobre
        if (mysql_num_rows(mysql_query("SELECT login, haslo FROM uzytkownicy WHERE login = '".$login."' AND haslo = '".md5($haslo)."';")) > 0)
        {
            // uaktualniamy date logowania oraz ip
            mysql_query("UPDATE `uzytkownicy` SET (`logowanie` = '".time().", `ip` = '".$ip."'') WHERE login = '".$login."';");
            
            $_SESSION['zalogowany'] = true;
            $_SESSION['login'] = $login;
            
            // zalogowany
        }
        else echo "Wpisano złe dane.";
    }
?>

Uwagi na koniec

Skrypt jest okrojony. Nie ma sensu ubierać go w bajery ponieważ jest on napisany do celów naukowych. Starałem się napisać jak najkrótszy kod, który będzie w stanie rejestrować/logować oraz który będzie miał jakiekolwiek zabezpieczenia.

W internecie można znaleźć wiele długich gotowców z wieloma funkcjami, ale nie tędy droga. 20 stron a4 przeplatanych kodem HTML trudno jest zrozumieć i przyswoić, a kopiować takich rzeczy nie ma sensu – jeżeli chcesz kopiować to przerzuć się na gotowy system CMS.

Jeżeli chcesz wykorzystać ten skrypt u siebie musisz go ulepszyć. Skrypty PHP trzyma się w osobnych plikach a formularze w osobnych. To samo dotyczy obsługi połączenia z bazą danych. Dodatkowo trzeba bezwzględnie sprawdzać długość wprowadzanych danych! Zabezpieczyć je zarówno od strony HTML ograniczając długość pół formularzy, ale przede wszystkim od strony PHP (funkcja strlen).

Cały skrypt jest dostępny do pobrania na samym dole strony. Jest w nim kompletna rejestracja i logowanie. Po zalogowaniu wyświetla się powitanie i możliwość wylogowania. W tym artykule fragmentu kodu odpowiedzialnego za moment po zalogowaniu i wylogowanie nie umieściłem, ponieważ niepotrzebnie by wszystko skomplikował (a jest bardzo prosty). Podczas testowania skryptu zacznij od utworzenia bazy danych.

repozytorium: /php/system-logowania-i-rejestracji.md

licencja: Creative Commons BY-SA 3.0

autor: Karol Trybulec

Wszystkie artykuły przechowywane są w repozytorium Github. Jeżeli uważasz, że coś można poprawić, możesz nanieść swoje zmiany. Wszelkie poprawki po zaakceptowaniu stają się automatycznie widoczne na blogu.