P-Programowanie

Rozmowa rekrutacyjna programisty

Ostatania modyfikacja: 29 czerwca 2018, kategoria: Studia i praca

Programiści często zmieniają pracę i często uczestniczą w rozmowach rekrutacyjnych. Jest to spowodowane dużą rotacją w branży IT, co z kolei jest wynikiem deficytu pracowników na rynku pracy. Rekrutacje bywają stresujące, wymagają gruntownego odświeżenia wiedzy z zakresu programowania oraz zajmują dużo czasu. W tym artykule opiszę jak wygląda rozmowa rekrutacyjna programisty i na jakie elementy trzeba – moim zdaniem – uważać.

Rozmowa techniczna

Głównym etapem rozmowy rekrutacyjnej na stanowisko programisty jest rozmowa techniczna. Polega ona na tym, aby odpowiadać na pytania zadawane przez osobę techniczną, która nas rekrutuje. Przeważnie jest to jakiś starszy programista lub starszy projektant systemowy. Jego zadanie jest proste – sprawdzić czy wiedza na temat technologii wpisanych w CV jest wystarczająca na dane stanowisko. Ten etap jest kluczowy i praktycznie decyduje o zatrudnieniu bądź jego braku.

Podczas rozmowy technicznej mogą zostać poruszone następujące kwestie:

  • omówienie dotychczasowych projektów (od strony technicznej)
  • pytania o języki programowania i platformy programistyczne wpisane w CV
  • pytania o wzorce projektowe, dobre praktyki pisania kodu
  • pytania o najbardziej znane algorytmy i struktury danych
  • pytania o sposób rozwiązania jakiegoś problemu (od strony technicznej)

To, które pytania zostaną zadane oczywiście zależy od profilu stanowiska na jakie aplikujesz. Programiści niskopoziomowi usłyszą więcej pytań o algorytmach, backendowcy o wzorcach projektowych, a tzw. programiści full-stack często dostają pytania architektoniczne z bardzo szerokiego przekroju technologii (czyli jak przy użyciu kilku technologii na raz osiągnąć daną rzecz).

Pytanie o dotychczasowe projekty

Jest to bardzo ważne pytanie, z czego wiele osób nie zdaje sobie sprawy. Absolutnie nie jest to pytanie na rozgrzewkę, aby pogadać o czymś „luźnym”. Bo przecież wydawać by się mogło, że ktoś nie może Cię zagiąć pytaniami o projekt, o istnieniu którego nie ma pojęcia? – nic bardziej mylnego!

Techniczna osoba rekrutująca często pyta o projekty, aby wybadać jak mocno kandydat zaangażowany był w dany projekt. Jeśli okaże się, że mało wiesz o projekcie w którym pracowałeś, to działa to bardzo na Twoją niekorzyść. Zostaniesz automatycznie sklasyfikowany jako klepacz kodu, który nie dostawał żadnych ważnych zadań.

Jeśli natomiast od podszewki wytłumaczysz całą architekturę projektu, najważniejsze mechanizmy w nim występujące, jak rozwiązane były pewne problematyczne kwestie przewijające się w większości dużych projektów – sprawdzisz dobre wrażenie. Będzie to znak, że byłeś w tym projekcie kimś znaczącym, mającym realną wiedzę i wpływ na jego wygląd. Będzie to znak, że pełniłeś rolę lidera zespołu (formalnego czy też nie). Każdy chce mieć w drużynie taką osobę, w odróżnieniu od zwykłego klepacza kodu od „prostych” zadań. A musisz się ze mną zgodzić, że w każdym projekcie występuje kilka osób silnych i kilka osób naturalnie słabszych.

To czy byłeś słaby czy dobry, albo lepiej czy byłeś kimś znaczącym czy tez nie, wyjdzie właśnie podczas tego pytania. Oczywiście nie ma nic złego w osobach dostających prostsze zadania (np. stażyści lub juniorzy). Każdy kiedyś zdobędzie większe doświadczenie ale wszystko wymaga odpowiedniej ilości czasu. Jednak bez względu na to jaką pozycję zajmowałeś w dotychczasowym projekcie, idąc do nowej firmy lepiej zaprezentować się jako ktoś mocny.

Rola osoby technicznej

Należy zdać sobie sprawę, że osoba techniczna ma największy wpływ na to, czy zostaniesz zatrudniony. Dlatego tak ważne jest aby umieć opowiadać o poprzednich projektach, a także aby dobrze wypaść na reszcie pytań technicznych.

Czy wiesz, dlaczego tak jest? Osoba techniczna na rozmowie to bardzo często lider zespołu, do którego jesteś wstępnie rekrutowany. To ten lider decyduje czy chciałby kogoś takiego jak Ty w swoim zespole. Najlepiej jeśli na rozmowie technicznej wypadniesz po prostu dobrze i najlepiej abyś złapał z osobą techniczną wspólne fale – to prawdopodobnie z nią będziesz później pracował.

Z rekruterem sprawdzającym umiejętności miękkie, języki obce itd. (czyli tzw. pracownik HR) nie musisz złapać żadnej szczególnej więzi. Prawdopodobnie więcej go w życiu nie zobaczysz. W zależności od polityki firmy jego opinia raczej nie jest kluczowa jeśli chodzi o zatrudnienie, jednak o tym będzie w kolejnych akapitach.

Osoba techniczna na rozmowie

Warto wspomnieć więcej i skupić się na osobie technicznej. Tak jak zostało napisane w poprzednim akapicie, osoba techniczna to przeważnie lider zespołu, do którego zostaniesz przyjęty. Tak po prostu musi być. Zawsze musi pojawić się osoba z danego projektu, aby mogła stwierdzić czy będziesz pasował do danego zespołu mentalnie a także pod względem umiejętności technicznych.

Zasada ta spełniła się podczas wszystkich kilkunastu rozmów rekrutacyjnych, w których brałem udział. Daje Ci to bardzo ważnego asa w rękawie. Rozmowa rekrutacyjna jest po to aby firma mogła sprawdzić Ciebie, a także abyś Ty mógł sprawdzić firmę. Zwracaj szczególną uwagę na osobę techniczną i zadaj sobie cały czas pytanie: „Czy chciałbym z tym gościem pracować?” – bo prawdopodobnie będziesz musiał.

Nieodpowiednia osoba techniczna

Za tytułem tego akapitu kryje się przestroga dla Ciebie.  Czasem wydaje mi się, że firmy informatyczne nie mają pojęcia jak kluczowa jest rola osoby technicznej, którą wysyłają na rekrutację.

Niestety zdarza się, że pewne osoby zajmują stanowiska, których nie powinny zajmować. Czasem zespołem zarządza osoba, która nie powinna. Czasem najważniejsze zdanie należy do osoby, która nie ma największych umiejętności technicznych w danym projekcie. Jest to bardzo negatywne dla firmy a dla Ciebie podczas rozmowy rekrutacyjnej powinno być sygnałem, aby nie zaczynać z daną firmą współpracy.

Przypadek 1: Osoba techniczna ma mniejszą wiedzę niż Ty

Będąc na rozmowie rekrutacyjnej warto pytać i dowiadywać się maksymalnie dużo. Warto wykorzystać szansę na rozmowę jaką dostaliśmy. Osobiście zawsze staram się jak najwięcej pogadać z osobą techniczną rekrutującą mnie, ponieważ pozawala mi to uzyskać obraz teamu do jakiego zostanę w przyszłości przydzielony.

Aby czegoś się dowiedzieć wystarczy starać się odbijać piłeczkę po każdym pytaniu technicznym. Przykładowo jeżeli dostaniesz pytanie o dany wzorzec projektowy, postaraj się go dogłębnie opisać, dać przykład użycia, opowiedzieć po co się go stosuje i od razu zapytaj „czy też w projekcie mieli taki problem?”.

Takie wywiązywanie dyskusji nie jest złe. To nie cwaniactwo. To szansa dla Ciebie na poznanie swojego przyszłego lidera. Każda merytoryczna dyskusja osób technicznych to coś mega pozytywnego, szansa na podzielenie się wiedzą. Po kilku pytaniach oboje znacie swój potencjał techniczny i oboje wiecie z kim macie do czynienia – z kim przyjdzie wam współpracować.

Jeżeli zdarzy się, że osoba rekrutująca zadaje Ci pytania, a Twoje wypowiedzi są tak rozbudowane, że osoba techniczna nie umie podjąć z Tobą żadnej dyskusji – powinien być to dla Ciebie sygnał ostrzegawczy. Możesz wtedy zakładać, że zatrudnienia w tej firmie szybko zaczniesz żałować.

Przypadek 2: Osoba techniczna zadaje niemądre pytania

Poniekąd ten akapit wiąże się z poprzednim, jednak problem jest poważny i warty opisania. Wyobraź sobie, że idziesz na rozmowę rekrutacyjną i strzelasz w stanowisko regular/senior. Masz sporą wiedzę, niezły bagaż doświadczenia, rzucasz duże oczekiwania finansowe. Następnie siadasz wygodnie w fotelu słyszysz pierwsze pytanie: „czym różni się klasa od interfejsu?”. Pojawia się tysiąc myśli na sekundę.

Czy serio jest to pytanie, które należy zadać osobie rekrutującej się za dużą stawkę na takie stanowisko? Gdy pada takie pytanie zawsze myślę sobie w głowie, że albo trafiłem na rozmowę do złej firmy, albo oni znaleźli złego kandydata. Chodzi o to, że pytania trzeba dostosować do stanowiska i doświadczenia osoby, którą się rekrutuje. Rekrutując się na regulara/seniora nie można dostawać pytań z technikum – bo to źle wróży o firmie.

Rekrutując się na poważne stanowisko do poważnej firmy, chciałbym aby ta firma widziała we mnie potencjał i eksperta w danej dziedzinie. Chciałbym współpracować z wykwalifikowanymi ludźmi. Rekrutując się na stanowisko seniora chciałbym usłyszeć pytanie „czym różni się single dispatching od double dispatching” a nie „czym różnie się pętla for od while” lub „czym różni się klasa od interfejsu”. Takie pytania są dla stażystów lub osób bez doświadczenia, jeśli po 5 latach pracy ktoś Ci je zada na rozmowie – uciekaj.

Rozmowy rekrutacyjnej nie można traktować jak sprawdzianu w szkole, który chciałbym szczęściem zaliczyć i dostać się do danej firmy. Dlatego nie warto cieszyć się, że „siadły łatwe pytania”. Jeśli firma nie umie przeprowadzić odpowiedniej, profesjonalnej rekrutacji, możesz przypuszczać, że reszta teamu z którym będziesz współpracować dostała się do tej firmy właśnie po takich pytaniach jak to, które usłyszałeś – czyli będzie problem.

W takiej sytuacji można także przypuszczać, że firma szuka kogoś innego niż Ty, prawdopodobnie kogoś z mniejszym doświadczeniem. Już na samym początku zostajesz przez firmę niedoceniany. Niech w takich wypadkach nie zwiedzie Cię stawka, ponieważ tajemnicą nie jest, że w dużych korporacjach zdarza się, że ktoś zarabia dużo a niewiele robi.

Prośba o rozwiązanie zadania programistycznego

Bardzo często zdarza się, że firma prosi o rozwiązanie zadania rekrutacyjnego w ramach pierwszego etapu rekrutacji. Oj, na ten temat można teraz pisać dużo.. Wiele razy sam naciąłem się na takie zadania, wielu moich znajomych także. Według mnie zasada jest prosta:

  • jeśli jest to zadanie 30 minutowe (udostępnione np. na platformie Codility) spokojnie możesz je rozwiązać. Mam z takimi zadaniami pozytywne doświadczenia (szybko, sprawnie).
  • jeżeli jest to zadanie tekstowe podesłane w formie PDF, którego wykonanie zajmie Ci pół dnia lub co gorsza dłużej – odpuść.

30 minutowe zadania na Codility rzeczywiście potrafią pokazać, czy masz jakiekolwiek pojęcie o programowaniu. Przeważnie mają charakter algorytmiczny, polegają na napisaniu jednej prostej funkcji pobierającej dane i zwracającej je w jakimś formacie. Dużo z takiego zadania wyciągnąć się nie da na temat kandydata, ale firma ma jakiś punkt zaczepienia, wie czy warto w ogóle zapraszać Cię na dalsze etapy.

Zadania dłuższe (opisane i podesłane w formacie osobnego pliku PDF) przeważnie zajmują więcej czasu, są bardziej skomplikowane. Firma przykładowo może domagać się abyś napisał jakąś webową przeglądarkę zdjęć, prosty webowy system z autoryzacją i formularzami (wymagane podpięcie do bazy danych czy też użycie ORMa). Zmarnujesz na takie zadanie bardzo dużo czasu a prawdopodobnie i tak ktoś przyczepi się do Twojego rozwiązania. Pomyśl sobie teraz, że rekrutujesz się do kilku firm na raz, gdyby każda z firm wymagała od Ciebie takiego zadania spokojnie możesz sobie zarezerwować tydzień życia na coś tak bezsensownego.

Dlaczego tak jest? Firmy myślą, że za pomocą takiego zadania poznają Twój styl kodowania, sprawdzą czy Twój kod jest czysty. Jest to totalna bzdura. Te zadania są czasochłonne, może Ci je pomóc pisać kilku znajomych na raz. Dodatkowo nie istnieje nic takiego jak jeden wybrany, prawilny, obowiązujący styl kodowania. Styl kodowania zależy od projektu do jakiego wchodzisz a przede wszystkim od technologii. Dotyczy to także zasad czystego kodu. Rekrutując się do nowej firmy musisz pisać projekt tak, jak pisali go Twoi poprzednicy.

Każdy .NETowiec pisze kod inaczej niż Javowiec. Jeśli ktoś pisze dużo w TypeScript totalnie nie spodoba się to JavaScriptowcowi. W każdym języku wszystko jest inne, wszystko ma inną konwencję nazywania klas, zmiennych, interfejsów, właściwości. Mimo, że TypeScript jest tak podobny do C#, oficjalnie nie poleca się nazywać interfejsów od litery „I” np. „IPerson”.

Przykład z życia wzięty

Kiedyś poświęciłem 4 godziny swojego cennego czasu aby rozwiązać zadanie rekrutacyjne. W języku C# napisałem klasę do parsowania zakresów dat (w bardzo dużym uproszczeniu). Oprócz zakresów dat miałem obsługiwać wszystkie możliwe opcje parsowania, strefy czasowe, formaty wprowadzania dat. Kod był moim zdaniem idealny obiektowo, kierowałem się zasadami SOLID, wszelkie zmienne były zahermetyzowane wewnątrz klasy. Pochwaliłem się nawet koledze w pracy – oboje stwierdziliśmy, że idealniej się już nie da.

Klasa, którą napisałem posiadała wiele prywatnych zmiennych oraz jedną publiczną właściwość. Publiczna właściwość była wypełniana wartością domyślną jednak pozwalała programiście zmienić sposób parsowania wprowadzonej daty. Stworzyłem tę właściwość jako publiczną celowo, bo uznałem, że ten parser daty powinien taką mieć. Uznałem, że powinno się móc zmienić sposób jego działania z poza obrębu jego klasy.

Po kilku dniach otrzymałem odpowiedź: „Wszystkie zmienne w klasie powinny być prywatne, a jedna jest u Pana publiczna. To są złe praktyki. Jednak ponieważ rozwiązanie nam się podoba proszę poprawić kod i przysłać ponownie do oceny”.

Gdy przeczytałem tę wiadomość ręce mi opadły. Podpisał się pod nią jakiś „senior solution architect”. Sprawdzając mój kod nie odróżnił publicznej właściwości od publicznej zmiennej. Już miałem napisać, że prywatna zmienna istnieje, tylko zostanie niejawnie utworzona przez kompilator, a uproszczona składania tworzenia właściwości w C# de facto zostanie rozwinięta do dwóch metod set i get. Stwierdziłem jednak, że nie ma sensu. Po zmarnowaniu kilku godzin na pisanie zadania stwierdziłem, że ocenia je osoba niekompetentna, która skutecznie zniechęciła mnie do dalszej rekrutacji. Grzecznie podziękowałem i odpuściłem rekrutację.

Umiejętności miękkie

Szczerze mówiąc, z mojego doświadczenia wynika, że mało firm zwraca uwagę na tzw. umiejętności miękkie. Wynika to z prostego faktu: programista jest od pisania dobrego kodu, czasem przeprowadza też analizy. Programista nierzadko uczestniczy w rozmowach z klientem jednak docelowo od programisty nie wymaga się nienagannej aparycji i prezentacji – bo jest tylko programistą. Sprzedać produkt i opowiadać o nim muszą osoby zajmujące inne stanowiska.

Artykuły i rady mówiące o tym jak ważne są umiejętności miękkie w naszym zawodzie, nie znajdują odzwierciedlenia w przypadku moich doświadczeń. U programistów przede wszystkim oceniana jest wiedza merytoryczna i doświadczenie. Jest to główny czynnik przeważający o sukcesie zatrudnienia programisty bądź nie.

Podsumowanie

Nie jest lekko, rozmowy rekrutacyjne nie należą do najłatwiejszych. Gdy trafimy na „zbyt trudną”, to oczywiście nie dobrze, jednak często istnieje możliwość renegocjacji stawki jeśli nasza wiedza jest zbyt mała. Jeśli rozmowa jest „zbyt łatwa” uważaj na jaką firmę trafiłeś. Może okazać się, że nie będziesz z niej zadowolony. Szczególnie jeśli Twoja zmiana pracy podyktowana jest chęcią zdobywania doświadczenia a nie „wpłynięcia do spokojnego portu” i zarabiania pieniędzy.

Idąc na rozmowę rekrutacyjną miej w głowie kilka rad z tego artykułu. Idź na nią myśląc, że chcesz (dla siebie) wynieść jak najwięcej informacji o danej firmie, a nie z przeświadczeniem aby „pytania, które się pojawią nie były zbyt trudne”. Jeśli tego nie zrobisz, być może spędzisz kilka lat w firmie, w której naprawdę nie chcesz pracować – tylko w danej chwili jeszcze tego nie wiedziałeś.

Użytkownik Kuba napisał:

26 lipca 2018


Co do zadań rekrutacyjnych, to zgodzę się z Tobą. Tak jak napisałeś codility jest w stanie sprawdzić tylko podstawowe umiejętności. W dodatku nie stricte związanie z umiejętnością programowania, a algorytmiką. Tak to powiązane, ale jako przykład podam, że w jednej z firm dostałem takie zadanie do rozwiązania w Javie. Wszystko byłoby ok, gdybym nie był programistą C#. Stwierdziłem, że podniosę rękawicę i zacząłem walczyć, czas mocno działał na moją niekorzyść, ale koniec końców zadanie PRAWIE zakończyłem w 100%. Wydaje mi się, że to obrazuje jakie umiejętności są sprawdzane- niestety niewielki obszar.

Użytkownik Mateusz M napisał:

22 września 2018


Większość zadań rekrutacyjnych jest dość słaba. Wszystkie łamigłówki logiczne są z definicji bez sensu, algorytmy raczej też – ze względu na presję czasu. Najwięcej wyciągnie z człowieka miła rozmowa.

Zachęcam Cię do zostawienia komentarza!

Ilość znaków: 0